Waarom Nederlands- en Belgisch-Limburg helemaal niet zo veel met elkaar hebben
Het lezen van dit artikel van L1[1]roept bij mij vooral de vraag op: hoe heeft het kunnen gebeuren dat Nederlands- en Belgisch-Limburg in de afgelopen decennia zo uit elkaar zijn gegroeid.
Uit antwoorden op vragen van 50PLUS[2] blijkt dat Gedeputeerde Staten Limburg opnieuw laten zien dat de blik van het provinciebestuur te vaak naar Den Haag is gericht en te weinig naar Hasselt. Voor veel Nederlands Limburgers zijn de inwoners van Belgisch-Limburg geen buitenlanders maar goede buren, familieleden, collega's en vrienden.
Juist daarom is het teleurstellend dat de fysieke verbindingen tussen beide Limburgen achterblijven. Waar vroeger treinverbindingen bestonden, zijn deze verdwenen. Dat is niet de manier waarop je een Euregio met bijna vier miljoen inwoners verder ontwikkelt. Een sterk Limburg bouw je niet door grenzen te benadrukken, maar door ze te overbruggen.
Waar inwoners aan beide zijden van de grens nog altijd familiebanden onderhouden, samen werken, studeren, winkelen en recreëren, lijkt de bestuurlijke ambitie om beide Limburgen daadwerkelijk met elkaar te verbinden beperkt. Dat geldt met name voor de grensoverschrijdende infrastructuur.
De provincie Limburg zou zich veel nadrukkelijker moeten inspannen om de banden met Belgisch-Limburg te versterken. Niet alleen economisch, maar ook cultureel, maatschappelijk en infrastructureel. De reactivering van spoorlijn 20 Maastricht-Lanaken-Hasselt zou daarvan een krachtig symbool én een praktische verbetering zijn. Het Nederlands Limburgse provinciebestuur benadrukt vooral de onmogelijkheden, terwijl in Belgisch-Limburg nog actief wordt gekeken naar kansen en toekomstperspectieven.
De reactivering van spoorlijn 20 zou niet alleen een investering zijn in mobiliteit, maar ook een investering in de samenhang van beide Limburgen. Een Euregio die pretendeert één economische en maatschappelijke regio te vormen, kan zich niet permitteren dat twee provinciehoofdsteden op slechts enkele tientallen kilometers afstand nog steeds niet met een rechtstreekse treinverbinding met elkaar zijn verbonden.
Een veel ambitieuzere grensoverschrijdende agenda is echt aan de orde. Niet méér grenzen, maar juist méér verbindingen tussen Nederlands- en Belgisch-Limburg moeten het uitgangspunt zijn.
De beantwoording van vragen van 50PLUS door Gedeputeerde Staten van Limburg bevestigt deze zorgelijke ontwikkeling: het provinciebestuur lijkt zich bestuurlijk steeds verder af te keren van samenwerking met onze Limburgse buren in België.
Waar in Vlaanderen nog onderzoek wordt gedaan naar de reactivering van spoorlijn 20, waar Infrabel een kostenraming laat opstellen en waar politieke interesse bestaat voor het behoud van de spoorverbinding, concludeert het Limburgse provinciebestuur op voorhand al dat hergebruik niet realistisch is.
Opvallend is dat Gedeputeerde Staten van Limburg aangeven geen overleg te hebben gevoerd met Universiteit Maastricht, Universiteit Hasselt, Université de Liège, RWTH Aachen en de Open Universiteit over de mogelijke betekenis van spoorlijn 20 voor onderwijs, onderzoek en grensoverschrijdende mobiliteit. Ook zijn volgens GS geen onderzoeken verricht naar mogelijke Europese financiering of de betekenis van deze verbinding voor de bereikbaarheid van de Einstein Telescope-regio.
Een provincie die zegt grensoverschrijdende samenwerking, de Euregio Maas-Rijn en internationale bereikbaarheid belangrijk te vinden, zou niet zonder meer afscheid moeten nemen van de enige bestaande spoorverbinding tussen Maastricht en Belgisch-Limburg. Het lijkt erop dat het provinciebestuur de blik vooral richt op het verwijderen van de verbinding, terwijl onze Vlaamse buren juist onderzoeken of herstel mogelijk is.
Limburg moet niet verder van Belgisch-Limburg af bewegen, maar juist de historische, culturele en economische banden versterken. De verbinding tussen Maastricht, Lanaken en Hasselt verdient daarom een open en toekomstgerichte benadering in plaats van een voortijdige afwijzing.
Uit de antwoorden door Gedeputeerde Staten op schriftelijke vragen van 50PLUS blijkt verder dat zij geen overleg hebben gevoerd met de universiteiten, geen Europese financieringsmogelijkheden hebben onderzocht en de betekenis voor de Einstein Telescope-regio niet hebben onderzocht omdat zij zelf geen mogelijkheden zien voor reactivering. Dat lijkt erop dat GS hun conclusie al heeft getrokken voordat alle potentiële kansen en partners in beeld zijn gebracht.